Trong lịch sử của triều đại nhà Lý, bên cạnh những bậc minh quân và công thần để lại dấu ấn lớn, có những giai thoại về các bậc mẫu nghi khiến triều chính nhiều phen chao đảo.

Dưới đây là 3 người phụ nữ nổi tiếng tham vọng, mưu toan, phần nào ảnh hưởng tới sự suy tàn của vương triều nhà Lý, đặc biệt là vị Hoàng hậu đầy thị phi của vua Lý Thần Tông.

1. Ba vị Hoàng hậu nổi tiếng gây sóng gió cho nhà Lý, họ là ai? 

A. Linh Chiếu Thái hậu, Chiêu Linh Hoàng hậu, Đàm Thái hậu

B. Lập Giáo Hoàng hậu, Linh Chiếu Thái Hậu, Chiêu Linh Hoàng hậu

C. Nguyên Phi Ỷ Lan, Linh Chiếu Thái hậu, Đàm Thái hậu

D. Lập Giáo Hoàng hậu, Nguyên Phi Ỷ Lan, Đàm Thái hậu

=> Đáp án: A - Linh Chiếu Thái hậu, Chiêu Linh Hoàng hậu, Đàm Thái hậu 

Linh Chiếu Thái hậu là vợ của vua Lý Thần Tông, bà được nhắc đến là người có vai trò quan trọng trong việc giúp con trai là Lý Anh Tông kế vị ngai vàng. Đồng thời, bà còn được nhắc nhiều trong câu chuyện tư tình với một quyền thần trong lịch sử. 

Chiêu Linh Hoàng hậu là vợ của vua Lý Anh Tông, mẹ của Thái tử Lý Long Xưởng. Tuy nhiên trước khi vua Lý Anh Tông mất, Long Xưởng đã bị truất ngôi thái tử, bà Chiêu Linh ấm ức và tìm mọi cách nhằm khôi phục địa vị của con trai dẫn đến những rối ren trong triều chính.

Đàm Thái hậu là vợ vua Lý Cao Tông, mẹ ruột của vua Lý Huệ Tông. Bà là một trong những người phụ nữ tham vọng và quyền lực bậc nhất, thể hiện qua hành vi nhiếp chính, dung túng ngoại thích cũng như dùng những thủ đoạn tàn nhẫn để trấn áp hậu cung, tranh giành vương vị vào cuối triều đại nhà Lý.

Terong khi đó, Lập Giáo Hoàng hậu là Lê Thị Phất Ngân (con gái của vua Lê Đại Hành và Dương Vân Nga), bà là một trong những vị hoàng hậu của vua Lý Công Uẩn, có vai trò đặc biệt quan trọng trong sự hình thành của triều đại nhà Lý. Bà cũng chính là mẹ ruột của vua Lý Thái Tông.

Nguyên Phi Ỷ Lan hay Linh Nhân Hoàng Thái hậu là mẹ ruột của vua Lý Nhân Tông. Bà là một phụ nữ tài trí, đức độ, có những đóng góp tích cực vào cơ nghiệp nhà Lý về mặt văn hóa, xã hội và cả cuộc kháng chiến chống Tống.

2. Linh Chiếu Thái hậu đã giúp con trai mình kế vị ngai vàng của Lý Thần Tông thế nào?

A. Mưu hại Hoàng Thái tử Lý Thiên Lộc

B. Cùng với 2 vị phu nhân đút lót Tham tri chính sự lúc vua bệnh nặng để can thiệp di chiếu

C. Ép buộc vua Lý Thần Tông phải nhường ngôi cho con trai bà

D. Nhờ vả sự giúp đỡ của kẻ thù để con trai thuận lợi lên ngôi

=> Đáp án: B

Khi vua Lý Thần Tông lâm trọng bệnh, trước đó đã lập con của cung nhân là Thiên Lộc làm Thái tử. Nhưng Linh Chiếu phu nhân (vợ chính, con gái Sùng Hiền hầu) cùng các cung nhân khác lo sợ mẹ con Thiên Lộc sau này sẽ hãm hại, bèn cùng nhau đến cầu khẩn với Tham tri chính sự Từ Văn Thông xin thay đổi di chiếu. Họ khóc lóc rằng:

"Nếu lập Thiên Lộc làm vua, e sau này y sẽ giết hại mẹ con chúng ta. Nay Hoàng tử Thiên Tộ tuy nhỏ, song là con đích, người trong thiên hạ đều biết, xin lập làm Thái tử."

Vua Thần Tông nghe lời, sai soạn chiếu rằng:

"Hoàng tử Thiên Tộ, tuổi còn nhỏ nhưng là con chính thất, thiên hạ đều hay, nên cho kế nghiệp. Còn Thiên Lộc giáng phong làm Minh Đạo Vương."

Sau khi Thần Tông băng hà (năm 1138), Hoàng tử Thiên Tộ nối ngôi, tức vua Lý Anh Tông. Linh Chiếu được tôn làm Hoàng Thái hậu, nhiếp chính buổi đầu

3. Sau khi con trai kế vị ngai vàng, Linh Chiếu Thái Hậu bị sử sách chê trách vì điều gì?

A. Có quan hệ ngoài luồng với quyền thần

B. Cắt đất, đem vàng bạc dâng cho quân giặc

C. Cho xây chanh cung mới tốn kém tiền bạc, ngân khố

D. Lộng quyền, mưu sát đại thần chính trực và những người từng giúp mình

=> Đáp án: A

Bà bị sử sách chê trách vì có mối quan hệ bất chính với quyền thần Đỗ Anh Vũ, một quan Thái uý phụ chính thời vua Lý Anh Tông

Thế nên, ghi lại việc này, Đại Nam quốc sử diễn ca phê phán:

Anh Tông còn thủa xung nhân

Đỗ Anh Vũ lấy ngoại thân lộng hành

Ra vào trong trướng ngoài mành

Cùng Lê Thái hậu có tình riêng chung.

Sách "Đại Việt sử lược" cũng viết: "Đỗ Anh Vũ kiêu căng bừa bãi, ở chốn triều đình thì giơ tay thét lớn, sai khiến quan lại chỉ nhếch mép ra hiệu, mọi người đều lấm lét không dám nói"

Hành vi tư thông làm bại hoại luân lí cùng thái độ ngang ngược của Đỗ Anh Vũ khiến các triều thần vô cùng bất bình. Trong số họ, có 7 người đã hội họp bàn tính kế sách diệt trừ Đỗ Anh Vũ.

4. Kế sách diệt trừ Đỗ Anh Vũ của các triều thần có thành công không?

A. Có

B. Không

=> Đáp án: B

Theo sử liệu, kế sách diệt trừ Đỗ Anh Vũ của các triều thần đã không thành công.

Nhiều quan lại trong triều gồm Vũ Đái, Lương Thượng Cá, Đồng Lợi, Đỗ Ất, Trí Minh Vương, Bảo Ninh Hầu, Phò mã Lang Dương Tự Minh đã bàn mưu bắt giam Đỗ Anh Vũ.

Họ đem quân đến cửa Việt Thành hô to rằng Đỗ Anh Vũ “ra vào cấm đình, làm bừa tội ác ô uế … xin sớm trừ đi” và có chiếu sai bắt giam.

Tuy nhiên, khi Đỗ Anh Vũ còn đang bị giam, chưa được nghị tội thì Linh Chiếu Thái hậu đã nghĩ cách cứu lấy tính mạng Đỗ Anh Vũ. Linh Chiếu sai người đem cơm rượu cho Đỗ Anh Vũ nhưng thực chất là nhằm đút lót vàng bạc cho những người canh giữ nhằm giữ được mạng sống cho Đỗ Anh Vũ. Bởi một khi đưa Anh Vũ ra triều đình luận tội, Linh Chiếu sẽ có nhiều thời gian để gây ảnh hưởng đến Lý Anh Tông và triều thần, khiến những người này nới tay xử nhẹ với Đỗ Anh Vũ.

Quả nhiên, những diễn biến về sau đã diễn ra theo như dự liệu của Linh Chiếu Thái hậu. Vua Lý Anh Tông không xử tử mà chỉ lột hết chức tước và đày Đỗ Anh Vũ làm Cảo Điền Nhi (tức là nô lệ làm nhiệm vụ cày cấy cho nhà nước).

Tiếp theo đó, Linh Chiếu Thái hậu cho mở nhiều hội lớn để nhân dịp đó vua ân xá cho tội nhân, giúp Đỗ Anh Vũ cũng được ân xá. Sau khi Đỗ Anh Vũ thoát tội nhờ những lần ân xá, bà lại khuyên vua Lý Anh Tông phục chức cho Đỗ Anh Vũ, vua bằng lòng. Đỗ Anh Vũ trở lại giữ chức Thái úy và được vua trọng dụng hơn trươc.

Sau khi Đỗ Anh Vũ trở về, Linh Chiếu Thái hậu càng tin yêu và dung túng hắn hơn. Và từ đó Đỗ Anh Vũ lại tiếp tục nắm quyền rất mạnh, sử sách ghi y “một tay che trời, tha hồ tác oai tác quái”, tiến hành trả thù rửa hận và ra sức thâu tóm quyền lực.

5. Đến khi nào thì Linh Chiếu Thái hậu mới trao quyền lực thật sự cho vua Lý Anh Tông?

A. Thái úy phụ chính Đỗ Anh Vũ từ trần 

B. Linh Chiếu Thái hậu đi tu

C. Bị triều thần gây sức ép

D. Khi vua Lý Anh Tông đã trưởng thành (21 tuổi)

=> Đáp án: A

Sau sự kiện Canh Ngọ cung biến năm 1150 (sự kiện Đỗ Anh Vũ thâu tóm quyền lực, trả thù riêng), Lý Anh Tông hoàng đế khi ấy đã 14 tuổi, đến tuổi có thể tự mình trị vì, nhưng Linh Chiếu Thái hậu vẫn quyết định giữ mọi quyền hành trong triều.

Năm 1158, thái úy phụ chính đỗ Anh Vũ từ trần, phụ chính triều Lý trong 20 năm, hưởng thọ 46 tuổi. Linh Chiếu Thái hậu khi ấy mới giao trả quyền hành lại cho Lý Anh Tông hoàng đế.

Dù xảy ra sự kiện năm 1150, Đỗ Anh Vũ vẫn được truy phong "Kiểm hiệu Thái úy Minh chính Bình chương sự Thượng vụ quốc Nguyên soái Đại Đô thống".

Năm Đại định thứ 22 (1161), mùa thu tháng 7, Linh Chiếu Thái hậu giá băng, không rõ bao nhiêu tuổi, Lý Anh Tông hoàng đế dâng thụy là Linh Chiếu.

6. Khi nắm quyền lực trong tay, vua Lý Anh Tông trị nước như thế nào?

A. Chỉ là ông vua bù nhìn, không có thực quyền

B. Là vị vua giỏi, chăm lo cho đời sống người dân và phát triển đất nước

C. Ăn chơi trác táng, bỏ bê triều chính

=> Đáp án: B

Lý Anh Tông (1136-1175) là vị hoàng đế thứ 6 của nhà Lý. Sau khi thật sự nắm quyền (từ năm 1158), sử sách ghi nhận Lý Anh Tông là vị vua anh minh, có công trong việc chấn hưng triều Lý, giữ vững biên cương:

• Trọng dụng hiền tài, chỉnh đốn triều chính: Ông lắng nghe lời can gián, khuyến khích người hiền ra giúp nước.

• Phát triển kinh tế: chăm lo nông nghiệp, khai khẩn ruộng đất, khuyến khích sản xuất, giảm bớt hình phạt thuế khóa.

• Quân sự – ngoại giao: giữ gìn biên giới, bang giao hòa hiếu với nhà Tống, trấn áp loạn nổi dậy trong nước.

• Văn hóa – tôn giáo: tiếp tục bảo hộ Phật giáo (theo truyền thống triều Lý) nhưng cũng bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến Nho học, mở khoa thi, tuyển chọn nhân tài.

Nhờ đó, giai đoạn trị vì của ông (1138–1175) được xem là một thời kỳ thịnh trị cuối cùng của nhà Lý, trước khi triều đại bắt đầu suy yếu ở các đời sau.

Ghi chép của sử biên niên về thời trị vì của Lý Anh Tông cho thấy ông đặc biệt lưu tâm đến biển, xem biển đảo có vai trò quan trọng đối với sự phát triển quốc gia. Lý Anh Tông rất chú ý tăng cường thực lực thủy quân. Ông nhiều lần hạ lệnh đóng các chiến thuyền nhiều kích cỡ và cho binh sĩ tập luyện thường xuyên, như năm 1151, ông cho đóng 2 chiếc thuyền hiệu Vĩnh Diệu, Thanh Lan; năm 1154, đóng thuyền Vĩnh Chương; năm 1167, đóng thuyền Nhật Long; năm 1173, đóng thuyền Ngoạn Thủy,...

Lý Anh Tông quyết tâm bảo vệ và củng cố an ninh vùng biển đảo thoobng qua những hành động rõ ràng và liên tục. Năm 1161. ông sai Tô Hiến Thành và Đỗ An Di đem quân đi tuần tra các vùng ven biển phía Nam, đích thân tiễn các tướng đến tận cửa biển Đại An (Ninh Bình). Rồi liên tiếp trong 2 năm 1171 và 1172, Lý Anh Tông thân hành đi tuần xét vùng biển đảo khắp trong Nam ngoài Bắc.

Đến tháng 2 năm Nhâm Thìn (1172), vua lại đi tuần ra cù lao ngoài biển ở địa giới các phiên bang Nam Bắc, vẽ bản đồ và ghi chép phong vật rồi về. Qua các lần này, vua Lý Anh Tông đã soạn cuốn sách lấy tên là Nam Bắc phiên giơid đề.

Vua Lý Anh Tông ở ngôi 37 năm, thọ 40 tuổi. Nhận xét về vua Lý Anh Tông, sử sách ghi nhận ông là vị vua tốt, có lòng lo cho nước cho dân, xứng đáng với miếu hiệu Anh Tông (con cháu sáng suốt) của vương triều.

Mặc dù lên ngôi khi mới 3 tuổi, lại phải trải qua nhiều biến cố ảnh hưởng đến sự tốn vong của vương triều nhưng với khả năng của mình, vua Lý Anh Tông vẫn giữ vững được cơ nghiệp triều Lý. Có công khai sáng  thương cảng Vân Đồn, tạo mối thông thương bằng được biển, thiết lập và mở rộng các mối quan hệ bang giao của nước ta trong các triều đại Lý và các triều đại sau này.

Trong quá trình ở ngôi vua, Lý Anh Tông chỉ lâ[pj 1 hoàng hậu là Chiêu Linh. Ngoài ra, ông còn sủng ái 5 phi tần khác, đó là Thần Phi Bùi Chiêu Dương, Quý Phi Hoàng Ngân Hoa, Đưc Phi Đỗ Kimk Hằng, Thục Phi Đỗ Thụy Châu và Hiển Phi Lê Mỹ Nga. Cả 5 người đó đều sinh hạ Hoàng tử.

7. Con trai của Chiêu Linh Hoàng hậu có được kế vị ngai vàng khi vua Lý Anh Tông mất?

A. Có 

B. Không

=> Đáp án: B

Chiêu Linh Hoàng hậu (?-1199), họ Vũ, là mẹ của Thái tử Lý Long Xưởng. Tuy nhiên trước khi vua Lý Anh Tông mất, Long Xưởng đã bị truất ngôi thái tử, hạ làm thứ dân và bắt giam vào tháng 9 năm Giáp Ngọ (1174).

Tháng 7 năm Ất Mùi (1175( vua Lý Anh Tông ốm nặng, hoàng hậu Chiêu Linh vào cung xịn lập Lý Long Xưởng trở lại ngôi Thái tử, vua Lý Anh Tông khước từ nói rằng:"Làm con bất hiêu còn trị dân sao được".

Trước khi mất, Lý Anh Tông lập di chiếu truyền ngôi cho con thứ là Lý Long Cán, sau này là vua Lý Cao Tông. Chính vì thế mà vua Lý Anh Tông được sử sách khen ngợi:"Trong việc phế lập, vua không mê hoặc lời nói của đàn bà, ký thác được người phụ chính hiền tài, có thể gọi là không thẹn với việc gánh vác".

Như vậy, con trai của Chiêu Linh Hoàng hậu- Lý Long Xưởng không được thừa kế ngai vàng.

8. Sau khi Long Cán được chọn làm thái tử, vua Lý Anh Tông đã nhờ ai phò tá?

A. Thái úy Tô Hiến Thành

B. Chiêu Linh Hoàng hậu

C. Thái úy Lý thường Kiệt

D. Thái sư Trần Thủ Độ

=> Đáp án: A

Ngắn gọn trước: sau khi lập Long Cán (sau này là Lý Cao Tông) làm Thái tử, vua Lý Anh Tông ủy thác phò tá Thái tử cho Tô Hiến Thành — Tô Hiến Thành được giao quyền nhiếp chính, giữ chức Thái phó / Tể tướng và phụ giúp Thái tử (sau này làm phụ chính khi Lý Anh Tông mất).

Vì thái tử cả Lý Long Xưởng sa ngã, năm 1174 Lý Anh Tông phế Long Xưởng và phong con thứ (Long Trát / Long Cán) làm Hoàng thái tử; nhà vua lo rằng Thái tử mới quá nhỏ nên cần người tài đức phò trợ.

Khi bệnh nặng, Lý Anh Tông có di chiếu ủy thác Thái tử cho Tô Hiến Thành. Ngay trước và sau khi vua mất (năm 1175) Tô Hiến Thành được giao quyền giúp Thái tử, đồng thời được phong những chức trọng (được ghi là “Nhập nội kiểm hiệu Thái phó, Bình chương quân quốc trọng sự”, và còn được gia tước vương) — tức người đứng đầu triều, đủ uy quyền để phò chính.

Sau khi Anh Tông băng (1175), Chiêu Linh Thái hậu (mẹ Long Xưởng) âm mưu phế Long Cán, tìm cách đưa Long Xưởng trở lại ngôi; bà cho người đem tiền vàng hối lộ vợ Tô Hiến Thành là Lữ Thị nhằm mua chuộc Tô để giả di chiếu. Tô Hiến Thành khước từ và nhất quyết thi hành di chiếu của vua, can đảm chặn âm mưu, lập Long Cán lên ngôi (là vua Lý Cao Tông). Hành động này được sử sách và các bài nghiên cứu nhắc đến như một minh chứng về chính trực của Tô Hiến Thành.

Sách Đại Việt sử lược ghi: Ngay sau đó, Tô Hiến Thành khảng khái nói:

- Ta ở ngôi Tể tướng, nhận lời cố thác của Tiên Vương phò ấu chúa mà nay lại nhận hối lộ của người ta để mưu việc phấ lập, thiên hạ sẽ cho ta là hạng nào? Giá thử tất cả mọi người đều bưng tai bịt mắt coi như không biết, thì khi về dưới suối vàng gặp Tiên Vương, ta sẽ trình tấu ra sao?

Chiêu Linh Thái hậu biết mưu không thành công nhưng rốt cuộc vẫn không chịu đổi ý. Bà bèn mời Tô Hiến Thành tới và nói rằng:

- Ông đối với quốc gia, có thể nói như thế là trung. Nhưng tuổi của ông cũng đã xế chiều mà lại thờ ấu chúa thì những việc ông làm ai sẽ biết cho. Chi bằng hãy lập người lớn tuổi, người đó sẽ mang ơn ông và ban cho ông sự phú quý dài lâu, há có phải là hay hơn không?

Tô Hiến Thành đáp:

- Làm việc bất nghĩa để được hưởng giàu sang, đó là việc mà các bậc trung thần nghĩa sĩ không thể vui theo. Huống chi là lời di chúc của Tiên Vương hãy còn văng vẳng bên tai, công nghị sẽ ra sao? Thần không dám phụng mệnh.

Nói rồi Tô Hiến Thành vội vã đi ngay.

Sau khi đưa Long Cán lên ngôi, Tô Hiến Thành giữ vai trò phụ chính — trực tiếp phò tá một vua còn nhỏ, điều hành chính sự, dẹp loạn, ổn định triều chính cho thời kỳ đầu triều Lý Cao Tông cho tới khi ông mất (1179). Sử gia sau này khen ông là “đại thần trung chính, văn võ song toàn” vì công phò tá và duy trì trật tự.

9. Không mua chuộc được Tô Hiến Thành, Chiêu Linh Hoàng hậu và Hoàng tử Long Xưởng có chấp nhận yên phận?

A. Thái úy Tô Hiến Thành

B. Chiêu Linh Hoàng hậu

=> Đáp án: B

Sử chép rằng: “Hoàng hậu Chiêu Linh và con là Long Xưởng vẫn ôm lòng oán hận, ngấm ngầm mưu tính, không chịu yên phận, về sau còn nhiều phen khuấy rối triều chính.”

Không khuất phục được Tô Hiến Thành, Chiêu Linh Hoàng hậu quyết định tạo binh biến, gây ly tán trong triều nhằm tạo phe cánh ủng hộ mình.

Năm 1181, thái tử cũ là Long Xưởng cầm đầu bọn gia thuộc nô lệ trộm cướp bừa bãi, rắp mưu làm loạn nhưng trong triều Tô Hiến Thành giúp vua đăng đàn phong tướng, lấy Ngô Lý Tín làm thượng tướng quân, đem quân thủy bộ đi tuần bắt trộm cướp.

Sau đó ông bổ nhiệm Lý Kinh Tu làm Đế sư, trong thì hầu việc giảng sách, ngoài thì dạy dân trung hiếu. Chiêu Linh bị giam lỏng ở hậu cung, âm mưu binh biến thất bại. Từ đấy Chiêu Linh Hoàng hậu mới không vòn dám manh tâm mưu khác nữa. 

Như vậy, không chấp nhận yên phận, cả Chiêu Linh Hoàng hậu và Long Xưởng vẫn tiếp tục mưu đồ, nhưng mọi toan tính đều bị triều đình ngăn chặn nhờ sự cương quyết và trung trực của Tô Hiến Thành.

10. Lý Cao Tông lên ngôi vua, tình hình đất nước lúc đó ra sao?

A. Nhà Lý bước vào giai đoạn cực thịnh, dân chúng ấm no, phát triển mọi mặt

B. Nhà Lý bắt đầu suy yếu, trong nước nhân dân lầm than, loạn lạc khắp nơi

C. Nhà Lý đối mặt với cuộc kháng chiến chống Tống xâm lược

=> Đáp án: B

Khi Lý Cao Tông mới lên ngôi, vua mới chỉ 2 tuổi, nên toàn bộ việc triều chính đều do Tô Hiến Thành phụ chính, đất nước vẫn ổn định, nhưng bên trong triều đã có những rạn nứt lớn, là khởi đầu cho giai đoạn suy yếu của nhà Lý sau này.

Trong cung, phe Chiêu Linh Hoàng hậu và hoàng tử bị phế Lý Long Xưởng vẫn nuôi dã tâm giành lại ngôi báu, gây ra những mối bất ổn chính trị.

Sau khi Tô Hiến Thành mất (1179), tình hình đất nước nhanh chóng rối ren: triều đình bị gian thần lũng đoạn, vua Cao Tông lại ham chơi hưởng lạc, khiến cơ đồ nhà Lý dần suy vi.

Khi Tô Hiến tHành tuổi già sức yếu, vì vua mới lên 7 tuổi nên trước lúc qua đời ông đã tiến cử Trần Trung Tá và đỗ Thái Hậu để giúp vua. Thái hậu dù khen hay nhưng cuối cùng không theo lời, lấy Đỗ An Di là em trai của bà làm phụ chính. Và có lẽ đó là mầm mống khiến suốt 35 năm (1175-1210), trị vì đất nước sự nghiệp và công trạng của Lý Cao Tông để lại cho hậu thế gần như chẳng có gì. 

Sử sách chép lại, triều chính nhà Lý bắt đầu suy yếu, trong nước nhân dân lầm than, loạn lạc khắp nới. Điều đó được "Đại Việt sử ký toàn thư" chép:" Vua chơi bời không điều độ, hành chính không rõ rõ ràng, giặc cướp như ong, đói kém liền năm, cư đồ nahf Lý từ đáy suy kém...

Sau nhiều lần được các đại thần khuyên ngăn, dâng sớ, Lý Cao Tông nhận ra sai lầm của mình, xuống chiếu xin lỗi nhân dân, hứa sửa chữa sai lầm.

Năm 1207, vua xuống chiếu:"Trẫm còn bé mà phải gánh vác việc lớn, ở tận nơi cửu trùng, không biết được cảnh khó khăn của dân chúng, nghe lời bọn tiểu nhân mà gây nên oán với kẻ dưới, dân đã oán thì trẫm còn biết dựa vào ai? Nay trẫm sẽ sửa lỗi, cùng dân đổi mới. Ai có ruộng đất, sản nghiệp bị sung công sẽ được hoàn lại". Khi ấy vua Lý Cao Tông 35 tuổi.

Với chiếu hối lỗi, Lý Cao Tông được xem là vị vua đầu tiên trong lịch sử phong kiến Việt Nam "dám" hạ mình để xin lỗi dẫn, song năm 1207 đã là những năm cuối đời của ông vua này. Vì vậy, chiếu nhận lỗi của vị vua này được giới sử học xem như là những lời hối lỗi quá muộn màng và hối chỉ để mà hối thôi chứ không thực hiện biện pháp gì để chấn chỉnh hoặc tình cảnh đã quá tồi tệ để có thể thay đổi được.

11. Đàm Thái Hậu- Vị Hoàng hậu chính thê của Lý Cao Tông được đánh giá là người thế nào?

A. Tài giỏi, nổi tiếng hiền đức nhưng không thể phò tá vua Lý Cao Tông

B. Hoàng hậu đầy tham vọng, nhiều mưu mô tàn độc để tranh giành quyền lực

C. Xinh đẹp, không quan tâm chính sự.

=> Đáp án: B

Sử sách không ghi lại một cách rõ ràng và chính xác về nguyên quán cũng như năm sinh, năm mất của Đàm Thái hậu, chỉ biết bà là con gái của Đại tướng quân Đàm Thì Phụng. Chú của bà, Đàm Dĩ Mông từng giữ chức Hỏa Đầu thời Lý Anh Tông.

Sau khi nhập cung, vào năm 1186, bà được Lý Cao Tông sơ phong là An Toàn Nguyên phi chứ chưa thể ngồi vào bảo tọa Hoàng hậu. 8 năm sau, vào năm 1194, bà hạ sinh Hoàng tử Lý Hạo Sảm, con trai thứ 3 của Cao Tông, cùng thời điểm đó được sắc phong làm An Toàn Hoàng hậu. Nắm trong mình quyền hành của bậc mẫu nghi thiên hạ, An Toàn Hoàng hậu mau chóng tìm cách tạo thế lực cho mình khi đưa ngoại thích là người chú Đàm Dĩ Mông lần lượt nắm hết các chức vụ quan trọng.

Năm 1208, Hoàng tử Lý Hạo Sảm được phong làm Hoàng Thái tử thì sau đó 1 năm, Quách Bốc kéo quân về Thăng Long, gây ra biến loạn buộc Cao Tông Hoàng đế phải chạy đến Quy Hóa. Hoàng Thái tử Lý Sảm cùng Đàm Hoàng hậu phải chạy về Hải Ấp, nương nhờ đại gia tộc họ Trần. Trong thời gian trú lánh tại đây, Thái tử được sắp xếp kết hôn với con gái của Trần Lý là Trần Thị Dung. 

Thời điểm đó, việc làm này khiến An Toàn Hoàng hậu rất không hài lòng. Bởi xét cho cùng, động cơ của họ Trần xuất phát từ việc lợi dụng thời cơ. Hơn nữa, họ Trần là một gia tộc rất lớn, nếu việc liên hôn xảy ra, họ Trần sẽ ngày càng bánh trướng và gây ảnh hưởng không hề nhỏ đến quyền lực của họ Đàm trong triều. Vì lý do đó, khi họ Trần nhân danh thái tử, đốc binh về kinh thành Thăng Long đánh bại được Quách Bốc, An Toàn Hoàng hậu lại không cho phép đón Trần thị về cung, mà buộc ở lại nhà mẹ đẻ.

Năm 1210, Cao Tông Hoàng đế băng hà. Thái tử Lý Hạo Sảm lên ngôi, tức Lý Huệ Tông. Đàm Hoàng hậu được tôn làm Hoàng Thái hậu. Quyền lực của Đàm Thái hậu ngày càng phát dương quang đại khi bà được nhiếp chính, đích thân cùng Huệ Tông lên triều nghe chính sự. Bên cạnh Thượng Dương cung Hoàng Thái hậu, Linh Nhân Hoàng Thái hậu, Đàm Thái hậu là người phụ nữ được chính thức ghi nhận tham dự triều chính.

12. Mối quan hệ của Đàm Thái Hậu với con dâu- Hoàng hậu Trần Thị Dung ra sao?

A. Hết mực hòa thuận, thương yêu con gái ruột

B. Bằng mặt không bằng lòng, luôn tìm cách hại nhau

=> Đáp án: B

Đại Việt Sử ký toàn thư, Đại Việt sử lược:

Sau khi lên ngôi, Huệ Tông ngay lập tức ra lệnh đón Trần thị vào cung. Tuy nhiên, sau khi vào cung Đàm Thái hậu lại tiếp tục làm khó dễ khi khiến Trần thị chỉ được sắc phong làm Nguyên phi chứ không phải Hoàng hậu. Điều này không chỉ đơn thuần bắt nguồn từ việc bà phủ nhận cuộc hôn nhân năm xưa, mà còn vì bản thân bà cũng chỉ là phi thiếp nhập cung, sau mới phong Hoàng hậu, nên khó có thể chấp nhận việc con dâu vừa mới nhập cung đã được phong làm Hoàng hậu. Bên cạnh đó, anh trai Nguyên phi là Trần Tự Khánh cũng được phong làm Chương Thành hầu.

Lúc xưa, trong thời gian tạm lánh nhờ gia tộc họ Trần, bên cạnh việc được sắp xếp kết hôn với con gái của Trần Lý là Trần Thị Dung, Huệ Tông còn ban chức cho những người trong phe họ Trần như Trần Lý, Phạm Ngu và Tô Trung Từ. Khi Huệ Tông vừa lên ngôi, Tô Trung Từ đã giết chết các đại thần Đỗ Kính Tu, rồi đánh nhau to với các cựu thần nhà Lý gồm Đỗ Quảng, Đỗ Thế Qui và Phí Lệ. Cuối cùng Trung Từ đại thắng, giành quyền binh lực trong tay, bắt buộc Huệ Tông phải phong mình làm Thái úy và chịu sự kiểm soát của ông.

Năm 1211, Tô Trung Từ bị giết, Trần Tự Khánh trở thành lãnh đạo họ Trần, gây xích mích với Hồng Châu Đoàn thị nên bị họ Đoàn tấu sớ hạch tội, bên trong Đàm Thái hậu dèm pha, Huệ Tông tức giận giáng Nguyên phi làm Ngự nữ. Lãnh đạo Hồng Châu là Đoàn Thượng và Đoàn Văn Lôi đem binh về kinh sư, Huệ Tông hạ chiếu tấn phong tước hầu cho Đoàn Thượng, và kêu gọi các chư hầu tiêu diệt Trần Tự Khánh.

Lúc bấy giờ, Trần Tự Khánh dẫn quân đi đánh khắp nơi, thu phục được nhiều đất, đặc biệt chiếm được Hồng Châu, vùng từ Lạng Châu đến núi Tam Trĩ hết thảy đều là đất của họ Trần. Tự Khánh do lo sợ Trần Thị Dung ở trong kinh sư bị hãm hại, kéo binh đến bến Tế Giang, sát ngay Thăng Long.

Đàm Thái hậu ngờ vực Tự Khánh có ý phế lập ngôi vị, bèn đem ba Hoàng tử: Nhân Quốc vương, Lục Hoàng tử và Thất Hoàng tử con của Cao Tông với các thị thiếp khác dìm đầu chết ở sau giếng trong cung. Thế là ngôi vị của Huệ Tông được giữ vững mà không sợ bị phế lập. Thái hậu sai đem xác cả ba ngươi vứt ra ngoài cửa Lâm Quang cung. Quần thần đều sợ Thái hậu không ai dám nhìn, chỉ có vị quan viên bất bình với sự tàn độc của Thái hậu mà thốt lên: "Tiên quân đi đâu mà khiến cho ba người con bị hại như thế này!".

Sự độc ác của Đàm Thái hậu dâng lên đỉnh điểm khi nghe tin Trần Thị Dung có thai. Do tin hỉ, Huệ Tông phong Trần thị làm Thuận Trinh Phu nhân. Điều này lại một lần nữa khiến Đàm Thái hậu không vừa mắt. Nhiều lần Thái hậu mắng Trần phu nhân là giặc, sai Huệ Tông đuổi đi. Bà còn sai người lén bỏ thuốc độc vào bữa cơm của con dâu, Huệ Tông biết ý, chia nhỏ bữa ăn của mình và không cho Trần thị rời khỏi mình.

Năm 1216, đất nước xảy ra loạn lạc, vua Huệ Tông đành phải quay về nương nhờ anh em họ Trần. Trần Tự Khánh sai người đem quân hộ tống đến cứu mạng Huệ Tông. Cùng thời điểm, ở Hậu cung, Đàm Thái hậu ngày ngày muốn giết Trần Thị Dung, sai người cầm chén thuốc độc bắt phu nhân phải chết. Huệ Tông ngăn lại không cho, rồi đêm ấy cùng với phu nhân lẻn đi đến chỗ quân của Tự Khánh. Năm 1216, Thuận Trinh phu nhân Trần Thị Dung được phong làm Thuận Trinh hoàng hậu. Kể từ thời điểm đó, họ Trần chiếm hết các chức văn võ quan trọng trong triều.

Sau khi triều chính rơi vào tay họ Trần, Lý Huệ Tông bị ép phải truyền ngôi cho con gái là Chiêu Thánh Công chúa, tức Lý Chiêu Hoàng; rồi xuất gia ở chùa Phù Liệt. Năm sau 1226, Huệ Tông bị Trần Thủ Độ sát hại. Lý Chiêu Hoàng do dàn xếp của Trần Thủ Độ, kết hôn với Trần Cảnh; sau lại nhường ngôi cho Cảnh, lập nên nhà Trần. Sử sách không ghi chép rõ kết cục của Đàm Thái hậu ra sao. Tuy nhiên, có thể khẳng định rằng sự tàn bạo và tham vọng của Đàm Thái hậu đã tiếp tay cho họ Trần thâu tóm nhà Lý vậy.

(Theo Trithuc&cuocsong)