Bà chính là nữ anh hùng liệt sĩ công an nhân dân Nguyễn Thị Lợi, sinh năm 1911, quê ở An Giang.

Khi kháng chiến toàn quốc bùng nổ, bà gửi đứa con gái đầu 4 tuổi cho mẹ đẻ ở quê rồi bế con nhỏ thứ hai theo chồng ra Bắc. Do hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt, trên đường đi, bom đạn kẻ thù cướp đi người chồng và đứa con thân yêu.

Nợ nước, thù nhà đã đưa bà đến gần hơn với lý tưởng cộng sản. Bấy giờ thay vì trở về quê nhà, bà Nguyễn Thị Lợi quyết định dừng chân tại Thanh Hóa, tham gia hoạt động cách mạng.

Năm 1949, bà Nguyễn Thị Lợi được tuyển vào làm nhân viên phục vụ tại Ty Công an Thanh Hóa, có dịp tiếp xúc với đồng chí Hoàng Đạo - Tổ trưởng Tổ điệp báo A13. Sau một thời gian, tổ chức nhận thấy người phụ nữ này có bản lĩnh, thông minh, hội tụ đầy đủ tố chất của chiến sĩ điệp báo nên quyết định kết nạp bà.

Tượng đài nữ anh hùng Nguyễn Thị Lợi tại Sầm Sơn, Thanh Hoá.

Đầu năm 1950, phát hiện âm mưu đánh chiếm vùng tự do Thanh - Nghệ Tĩnh và Khu 4 của thực dân Pháp, Trung ương Đảng chỉ đạo: "Không nên gây cho Pháp ảo tưởng ở vùng hậu phương của ta lại có một lực lượng ly khai chống lại kháng chiến, không có lợi về chính trị và ảnh hưởng đoàn kết dân tộc... Do đó, phải kết thúc sớm chuyên án này”.

Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Trung ương Đảng, Ty Điệp báo, Nha Công an Trung ương chỉ đạo Tổ điệp báo A13 điều động người ra vùng tự do Thanh Hóa để khai thác thông tin; đồng thời đặt mục tiêu phải đánh đắm Thông báo hạm Amyot D'Inville của Pháp vận chuyển vũ khí trang bị tiếp viện cho quân Pháp tại chiến trường Bắc bộ.

Về sự kiện này, sách "Phụ nữ Công an Nhân dân những chặng đường lịch sử" có viết:

"Theo kế hoạch, Tổ điệp báo A13 lừa địch điều Thông báo hạm của chúng vào vùng biển Sầm Sơn - Thanh Hóa đón phu nhân Quốc vụ Khanh của Bảo Đại ra Hà Nội chữa bệnh (đồng chí Hoàng Đạo - A13 được Bảo Đại phong chức Quốc vụ Khanh)...

Thực hiện kế hoạch này, Tổ điệp báo A13 sẽ đưa một khối thuốc nổ lên tàu để phá tàu địch, nhằm ngăn chặn ý đồ của chúng đánh chiếm vùng căn cứ kháng chiến Vinh - Nghệ - Tĩnh của ta. Theo kế hoạch, Tổ điệp báo A13 phải tìm phụ nữ đóng vai phu nhân Quốc vụ Khanh với yêu cầu người phụ nữ này phải có nhan sắc, mưu trí, dũng cảm, sẵn sàng hy sinh để hoàn thành nhiệm vụ. Qua kiểm tra thử thách, Nguyễn Thị Lợi được chọn giao vai này".

Trong vai phu nhân của Quốc vụ khanh, đêm 26 rạng sáng 27/9/1950, bà Nguyễn Thị Lợi cùng tổ điệp báo gồm các đồng chí: Hoàng Đạo trong vai Quốc vụ khanh, Kim Sơn vai thông ngôn, Lê Mai trong vai cần vụ.

Cùng đi còn có 4 chiến sĩ dân quân làm nhiệm vụ chèo thuyền đưa tổ điệp báo hộ tống phu nhân Quốc vụ khanh lên Thông báo hạm. Sau khi đưa "Phu nhân Quốc vụ khanh" cùng va ly tài liệu chứa hơn 30kg thuốc nổ lên tàu, đoàn đưa tiễn nhanh chóng rời khỏi, vào bờ an toàn.

Khoảng 30 phút sau, một tiếng nổ long trời vang lên giữa biển khơi. Thông báo hạm Amyot D'Inville của Pháp bị nổ tung, nhấn chìm hơn 200 sĩ quan, binh lính địch cùng hàng trăm tấn vũ khí quân trang quân dụng xuống biển. Trong trận đánh đặc biệt xuất sắc đó, nữ điệp báo Nguyễn Thị Lợi đã anh dũng hy sinh.

Chiến công vang dội này làm nức lòng quân dân cả nước, gây xôn xao chính trường quân sự, chính trị nước Pháp; làm cho chúng hoang mang dao động, nội bộ địch nghi ngờ lẫn nhau. Đây cũng là đòn đánh mạnh, đập tan mưu đồ đen tối của thực dân tấn công ra vùng tự do Liên khu IV, phá hoại hậu phương kháng chiến của ta.

Ghi nhận chiến công và sự hy sinh cao cả của nữ điệp báo Nguyễn Thị Lợi, năm 1995 Nhà nước truy tặng bà danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

(theo VTC)