HỌC TẬP VÀ LÀM THEO TƯ TƯỞNG, ĐẠO ĐỨC, PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH

QPVN

Thi Toán Violympic, IOE

Violympic OlympicTrạng nguyên Tiếng việtChơi cờ Vua Cờ Tướng

TÀI NGUYÊN - TRI THỨC

Thời tiết 3 miền - Tỉ giá

Hà Nội
Huế
TP HCM

LỊCH HÔM NAY

Liên kết Website

Web Bộ Ngành-Báo Chí

Web Tổng hợp

DỰNG NƯỚC - GIỮ NƯỚC

QPVN

Thành viên trực tuyến

6 khách và 0 thành viên

Thống kê

  • truy cập   (chi tiết)
    trong hôm nay
  • lượt xem
    trong hôm nay
  • thành viên
  • Tìm kiếm thông tin

    Google.com.vn Trang này
    Gốc > Sức khỏe - Bài thuốc hay >

    Luận bàn về nước vối

     
     

    Trong buổi họp nhân dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh của cụ Nguyễn Công Tiễu chúng tôi được uống nước vối vì cụ Tiễu là người đầu tiên nghiên cứu cây vối (Eugenia operculata Roxb. Cleistocalvx operculatatus Roxb. Merr.et Perry, họ Sim MYRTACEACE) vào năm 1939, đã báo cáo tại hội nghị Thái Bình Dương thứ 6 năm 1940, trang 714 - 725.

      Năm 1954, Andre Foucaud cũng đã nghiên cứu cây vối về mặt thực vật và hoá học trong luận án tiến sĩ dược học : “Góp phần nghiên cứu cây thuốc miền Bắc Việt Nam “. Năm 1968, Nguyễn Đức Minh ở Viện Y học cổ truyền, đã nghiên cứu thấy lá và nụ vối có tác dụng kháng sinh, hoạt chất kháng sinh tan trong nước, vững bền ở nhiệt độ nước sôi.
    Cây vối là một cây cỡ vừa, cao 5 - 6m, có khi hơn. Cành cây tròn hay hơi hình 4 cạnh, nhẵn. Cuống lá dài 1- 1,5cm. Phiến lá dai, cứng, bầu dục hay trái xoan ngược, hình trứng rộng, giảm nhọn ở gốc, có mũi nhọn ngắn, 2 mặt cùng màu nhạt có đốm màu nâu, dài 8 - 9cm, rộng 4 - 5cm. Hoa gần như không cuống, màu lục nhạt, trắng. Cụm hoa hình tháp, trải ra ở kẽ các lá đã rụng. Quả hình cầu hay hình trứng, đường kính 7 - 12 mm, nháp, có dịch. Toàn lá, cành non và nụ có mùi thơm dễ chịu đặc biệt của vối. Mọc hoang và trồng.
     
     
    Nụ vối khô và nước vối
              
               Lá dùng vào mùa nóng pha nước uống như pha chè. Nước vối uống khi còn rất nóng. Nụ vối hái vào tháng 6 cũng dùng pha nước uống. Nước lã đun chín thì chỉ sau 30 - 40 phút là cơ thể đào thải hết, còn nước lá vối thì sau cùng thời gian đó cơ thể chỉ đào thải khoảng 1/5 lượng nước đã uống. Phần còn lại được thải ra từ từ. Được cơ thể lưu trữ lâu hơn. Vối hoàn toàn không có độc đối với cơ thể, tăng huyết áp. Trong thành phần lá vối có rất ít tanin, có vết alcaloit gần với cafein, 4% tinh dầu mùi thơm dễ chịu, dễ bay hơi.
    Lá vối chữa được đầy bụng vì làm tăng nhu động ruột và chống được chứng hạ huyết áp khi bị ỉa chảy. Lá vối tươi hay khô sắc đặc được coi như là chất sát trùng dùng rửa mụn nhọt, lở loét, ghẻ. Viện Y học cổ truyền Hà Nội còn sử dụng nước vối đặc để phòng và chữa nhiễm khuẩn đường ruột, viêm họng và bệnh ngoài da, chữa viêm đại tràng co thắt. Nếu dùng ngay thì nấu nước sắc đặc. Cần mang đi xa và để lâu thì nên nấu cao lá vối. Tỷ lệ 5/1 hay 10/1 tức là 5 hay 10 phần lá vối tươi lấy 1 phần cao. Khi dùng pha loãng nước chín thành tỷ lệ 1/1.
     
            Sau khi hái có thể bó ngay thành bó để bán. Lá vối tươi rất ngái vì có nhiều chất diệp lục nên phải ủ để phá huỷ chất này. Trong quá trình ủ dưới tác dụng của các men oxy hoá có sẵn trong lá vối, tanin sẽ bị biến đổi một phần và hàng loạt phản ứng sinh hoá diễn ra. Khâu quan trọng trong việc ủ là giữ độ ẩm và nhiệt độ. Nhân dân ta vẫn ủ lá vối theo lối cổ truyền : thái nhỏ, rửa sạch nhựa, cho vào thùng, thúng, bao tải, bồ, sọt rồi phủ rơm rạ cho đến khi đen đều thì lấy ra rửa sạch phơi khô. Nhưng làm như vậy lá vối và các cuộng lâu chín hoặc chín không đều, chất lượng lá vối thất thường, hương vị nước kém ngon vì bao tải, bồ, sọt không kín, có nhiều khe hở, nhiệt và nước dễ thoát ra. Ta có thể cải tiến cách ủ như sau : dùng chum vại để giữ nhiệt và độ ẩm. Lấy lá vối và các cuống con, bỏ các cuống đã cứng, nhiều gỗ, loại bỏ các lá chết. Phía trên lớp lá vối phủ kín bằng rơm rạ, sau đó úp sấp chum xuống mặt đất, để ở góc nhà, sau một tháng lấy ra phơi khô để dùng dần. Có thể phơi nắng đến thật khô rồi cho vào chum sành, sọt, đậy kín. Tốt nhất là cất lên gác bếp vì ở bếp có khói và bồ hóng nên các vi khuẩn bị hạn chế phát triển, lá vối ít bị mốc. Không nên để lá vối ủ ở chỗ ẩm vì dễ bị xuống chất. Lá vối ủ uống thơm ngon hơn. 
     
     
     
    *Đọc thêm:
     
    Nước lá vối của mẹ
     
     
    Sáng nay tôi đón mẹ từ quê vào thăm,  sân ga đông đúc nhưng dáng mẹ không lẫn vào đâu với một tay cầm nón, một tay xách bịch nilon to màu đen… Tôi biết, mẹ lại mang vào cho tôi lá vối phơi khô để uống.
     
    moc-huong-cay-voi-trong-tu-nhien
    Cây vối trong tự nhiên

    Nhìn mẹ loay hoay với túi đồ, tôi thấy thương quá, có ai bắt mẹ phải vất vả thế đâu. Hình ảnh mẹ làm tôi nhớ đến bài thơ “Nước vối quê hương” của Nguyễn Trọng Định:

    Mẹ lên thành phố với con
    Nhớ hoài cây vối vẫn còn dưới quê
    Một năm may có dịp về
    Mẹ ngồi bên gốc ủ ê nổi buồn

    Thành phố có bao nhiêu loại nước để đãi mẹ, nhưng mẹ vẫn chỉ thích nước lá vối. Mẹ bảo, uống nước lá vối nhà quê rất tốt, tốt hơn tất cả các loại nước ở thành phố. Nước vối giúp tiêu mỡ, ăn ngon miệng, tiêu hóa tốt, giải nhiệt, lợi tiểu và rất mát; người nhà quê khỏe mạnh một phần là nhờ những thứ nước lá này. Chính vì thế, từ khi còn bé, tôi đã thấy mẹ nghiện vị chát chát, đắng nhẹ, lại hơi ngọt và hương thơm ngai ngái của thứ nước là này.

    Ngày nào mẹ cũng nấu một nồi nước lá vối, mùa đông mẹ thường ủ trên bếp trấu, mùa hè mẹ rót vào những ấm tích, cứ đi ra một cốc, đi vào một cốc, hết ngày là cũng hết nồi nước vối.

    moc-huong-am-nuoc-voi

    Lá vối mẹ thường dùng là loại lá khô. Mẹ nói uống nước lá vối khô ngon và tốt hơn khi còn tươi. Mẹ ủ lá vối theo cách của mình: Lá vối hái từ ngoài vườn vào, hãy còn rất tươi, mẹ cho ngay vào trong một cái thúng có lót ở dưới ít rơm khô. Sau khi đổ đầy lá vối vào thúng, mẹ phủ tiếp một lớp rơm thật dày lên trên để giữ nhiệt. Mẹ để thúng nơi kín gió, sau hai ngày lá vối từ màu xanh sẽ ngả sang màu hơi vàng.

    moc-huong-la-voi-kho
    Lá vối khô

    Để bảo quản được nhiều ngày, ủ xong mẹ còn phơi lá vối trong bóng râm hai ngày cho lá vối hoàn toàn khô rồi mới gói trong những tờ lịch cũ, cho vào túi ni lông để dành dùng dần. Mùi nồng hăng của lá vối, cộng với vị chan chát của nhựa khiến lá vối trở thành một thứ lá chống mối mọt rất tốt cho lúa, đậu của người dân ở quê. Chỉ cần bỏ vào trong chum hay vại nhúm lá vối khô, mối mọt sẽ không dám ghé đến.

    Lá vối không chỉ dùng để uống mà còn có thể chữa bệnh lở loét, chốc ghẻ rất hiệu quả. Sắc thật đặc nước vối, dùng rửa vết thương lở loét ngày 2 lần, làm như thế trong nhiều ngày sẽ khỏi.

    Mỗi lần nghe mẹ kể về những tác dụng của lá vối, tôi hiểu, thứ lá bình dị quê mùa ấy đã trở thành một phần quan trọng trong cuộc sống của mẹ. Cũng vì thế, hình ảnh gốc vối sau nhà ở quê luôn gắn với hình ảnh của mẹ trong nỗi nhớ của tôi.

    =>Theo kinh nghiệm dân gian để nước vối được ngon phải ủ lá. Sau quá trình ủ thì chất ngái do nhựa chất diệp lục của lá sẽ bị phá huỷ và nước vối sẽ ngon hơn. Lá hoặc nụ vối sau khi thu hoạch được rửa sạch nhựa, cho vào thùng, thúng, bồ,... rồi phủ rơm rạ cho đến khi đen đều thì lấy ra rửa sạch phơi khô. Nếu dùng chum, vại để ủ thì chất lượng sản phẩm sẽ ngon do chum, vại giữ được nhiệt và giữ được độ ẩm trong quá trình ủ tốt hơn. Quá trình ủ tốt là khi lấy ra phơi lá chín tới và chín đều, tức là sau khi ủ lấy ra phơi lá phải ngả màu vàng chuyển đen đều nhau. Lá vối ủ đúng cách thì được nước và uống thơm ngon hơn.

    Uống nước vối có tác dụng kiện tỳ, giúp ăn ngon, tiêu hóa tốt, đặc biệt vào dịp Tết. Chất đắng trong vối sẽ kích thích tiết nhiều dịch tiêu hóa, chất tanin bảo vệ niêm mạc ruột, còn chất tinh dầu có tính kháng khuẩn nhưng không hại vi khuẩn có ích trong ruột. Theo kinh nghiệm của dân gian, nước lá vối tươi có kết quả trị bệnh cao hơn so với lá đã ủ. Lá vối nấu nước uống có thể trợ giúp tốt trong việc chữa các bệnh hoặc tổn thương sau: Chữa bỏng, viêm gan, vàng da,viêm da lở ngứa.
    Nước vối sử dụng giải khát, giải nhiệt, có tác dụng lợi tiểu và mát, tiêu cơm dùng thích hợp cho tất cả các mùa trong năm, uống nước vối còn là việc lưu giữ nét văn hóa dân dã ngàn đời của dân tộc, luôn lấy tự nhiên làm gốc và gắn bó mật thiết với tự nhiên.

    Nhắn tin cho tác giả
    Nguyễn Tuấn Anh @ 16:38 25/05/2013
    Số lượt xem: 39407
    Số lượt thích: 0 người
    No_avatar

    Các bạn cần mua cây Vối giống về trồng có thể liên hệ với mình nhé. Mình ở Quận 12, Hồ Chí Minh. ĐT: 0912. 117.944


     
    Gửi ý kiến

    HIỀN TÀI LÀ NGUYÊN KHÍ QUỐC GIA !