Khi chơi cờ, bạn hãy tưởng tượng đó là một trận đánh, trong đó các quân trên bàn phải phối hợp tốt với nhau, chứ không hoạt động riêng lẻ, và bạn là vị tướng chỉ huy đạo quân đó (chứ không phải quân Vua đâu :)). Chừng nào nắm rõ được ý tưởng này, thì bạn sẽ chơi khá lên được. Còn nếu để quân đội lạc lõng rời rạc, không có những chiến lược tổng thể, thì rất dễ bại trận, mà nhiều lúc còn không biết vì sao mà thua, và cứ bị các "tướng" giỏi hơn đánh bại mãi.

Có rất nhiều lý thuyết về cờ vua, mà một trong những vấn đề quan trọng nhất là về khai cuộc. Sau đây là một số chỉ dẫn rất căn bản, tối thiểu ta cũng nên nắm được và luôn nhớ trong đầu để tránh mắc sai lầm:

1. Hãy bắt đầu bằng một con tốt (pawn) ở trung tâm.
Đó là 2 con e2, d2 của quân trắng hoặc e7, d7 của quân đen. Khu vực giữa bàn cờ là quan trọng nhất và được tranh giành nhiều nhất. Đi một con pawn trung tâm đầu tiên có tác dụng kiểm soát phần trung tâm của đối phương hoặc giữ phần trung tâm của mình. Thường gặp nhất là nước 1. e4 d5

2. Lên Mã (Knight) trước rồi mới lên Tượng (Bishop).
Khi đưa Knight lên, ta tăng cường thêm khả năng tấn công hoặc phòng vệ cho khu vực trung tâm (4 ô d4 e4 d5 e5). Lên King Knight (con Mã phía gần con Vua) trước còn có tác dụng dọn đường để chuẩn bị nhập thành (castle).
Lý do để đưa Knight lên trước là vì con Knight chỉ có một vị trí tốt nhất là đứng trước Bishop. Còn con Bishop có tới 3 vị trí tốt trên đường chéo vừa được mở ra, nên chờ đối phương đi ra sao thì hãy đưa Bishop lên vị trí thích hợp. Thêm nữa, đưa Knight lên trước có tác dụng đe doạ con pawn trung tâm của đối phương, buộc họ phải dừng tấn công để đi một nước phòng vệ.

3. Không đi Hậu (Queen) quá sớm khi khai cuộc.
Lý do căn bản nhất là vì Hậu là quân "nặng" nhất trên bàn cờ, nên khi bị đuổi thì phải chạy chứ không thể đưa quân khác tới bảo vệ được. Vào đầu ván, khi đối phương liên tục đưa quân ra phía trước, con Queen nếu đứng giữa bàn cờ sẽ bị đe doạ liên tục và thường xuyên phải chạy. Nếu chiếu được đối phương 1-2 cái thì cũng chẳng nhằm nhò gì vì họ có quá nhiều nước để đỡ. Mất Queen thì không nói làm gì, nhưng ngay cả khi giữ được Queen thì ta cũng tốn bao nhiêu nước, kết quả là đối phương ra quân ầm ầm còn mình quân nào vẫn nằm nguyên chỗ đó, và càng ngày càng bị ép vào.

4. Nhập thành (castle) sớm để bảo vệ vua (King).
Castle là một nước 2 tác dụng. Ngoài việc đưa King vào một góc an toàn, nước này còn đưa đuợc con Xe (Rook) ra giữa bàn cờ để chuẩn bị tham chiến. Điều kiện để castle được là con King chưa đi nước nào, và trên đường vào castle con King không phải đi qua ô nằm trong tầm kiểm soát của quân đối phương, hay nôm na là ô bị chiếu. Do vậy, nên castle sớm kẻo đến lúc đối phương dồn quân lên đánh vào hoặc cứ đứng soi chặn từ xa thì có muốn chạy vào thành cũng chẳng được :)

5. Đưa 2 con Xe (Rook) ra các cột "mở" ở trung tâm.
Cột ở trung tâm hàm ý nói 2 cột d và e. Cột mở có nghĩa là không có con pawn nào của mình nằm trên cột đó, tạo điều kiện cho con Rook hoạt động với toàn bộ sức mạnh để kiểm soát suốt chiều dài. Rook hoạt động mạnh nhất khi trên cột hoặc hàng nó đang đứng không có "quân ta" cản đường, và nếu nó đứng ở 2 cái cột giữa bàn mở "toang hoác" thì cực kỳ nguy hiểm.


Trong khi trắng đã đưa được Knight, Bishop, Rook vào cuộc, đã castle, thì quân đen vẫn năm im ỉm, và rõ ràng ai cũng thấy là lợi thế nghiêng về quân trắng. Đây chỉ là ví dụ thôi, chứ thực tế thì ít khi đi được một ván "đẹp" như thế này lắm :)

6. Tấn công ngay sau khi đã đưa hầu hết các quân xuất trận.
Nếu chỉ đưa quân lên rồi chăm chăm đứng giằng giữ nhau thì chỉ tạo nên một bàn cờ bí rì mà thôi. Hoặc cứ chỉ chăm chú xua hết quân ra mà chẳng cần tấn công, thả lỏng đối phương thì càng nguy hiểm. Sau khi đã đưa được ít nhất 2 Knights, 1 Bishops, 1 Rooks, hoặc tương đương, ra trận tiền thì phải tính đường tấn công ngay để tạo áp lực không cho đối phương kịp thở :)

7. Bắt quân về phía trung tâm.
Giả dụ nước tiếp theo bạn có thể bắt một quân nặng, hoặc một quân nhẹ của đối phương, thì đương nhiên phải bắt quân nặng. Nhưng nếu 2 quân đấy có giá trị tương đương, thì nên bắt quân nào nằm gần trung tâm bàn cờ hơn. Như đã nói, trung tâm bàn cờ là khu vực quan trọng nhất. Bắt quân như vậy có nghĩa là thay thế quân của đối phương bằng quân của mình, có nghĩa là giảm tầm kiểm soát của đối phương và tăng khả năng kiểm soát của mình ở trung tâm.

Nếu bạn để lỡ, dù chỉ là một nước, đối thủ cũng đã đủ thời gian chộp lấy cơ hội và làm những điều đó thay bạn, kết quả là ta bị dồn vào thế bị động. Khi thực hiện theo những chỉ dẫn trên, cần luôn luôn nhớ rằng các quân phải hoạt động trong một chiến lược tổng thể, có liên hệ tương hỗ chặt chẽ với nhau. Khi nắm chắc những điều căn bản trên, chắc không ai còn gọi bạn là "tay mơ" nữa.

5 Nguyên lí phát triển quân:

1. Chiếm Trung tâm
2. Phát triển các quân hướng vào Trung tâm
3. An toàn Vua
4. Chiếm không gian
5. Temp

Phương án Slavian.

1.c4 c6
2.d4 d5
3.Nc3 Mf6
4. e3!? g6!?
5.Nf3 Bg7
6.Be2 b6
7. oo Bb7
8. b3 oo
9.Bb2 Nbd7
10.e4 de
11. Ne4 Ne4
12. Be4 e6
13.Qc2 f5!
14. Bd3 c5! -/+

Phương án phụ :
...
6.b4 oo
7. Qb3 Be6
8. Ng5 dc
9. Ne6 cb
10. Nd8 Rd8
11.ab Nbd7 =

Cheers!

Phương án "con rồng nhanh" .

1.e4 c5
2.Nf3 d6
3.d4 cd
4.Nd4 Nf6
5.Nc3 g6
6.Be3 ( bắt buộc) Bg7 ( bắt buộc)
7.f3 Nc6
8.Qd2 oo
9. Bc4 Bd7
10.000 (bb) Nc8(bb)
11. Bb3(bb) Ne5(bb)
12.h4(bb) h5(bb)
13. Bg5(bb) Nc5(bb)
14. g4 hg
15. f4 nc4
16. Qe2 (bb)Qc8

Ghi chú : bb = bắt buộc.

Khai cuộc Catalon.

1.d4-d5.
2.c4 e6
3.Nf3 Nf6
4. g3 Be7
5.Bg2 oo
6. oo

Trong khai cuộc nà, ưu thế của trắng tập trung vào các đường chéo kết hợp với vị trí K an toàn.

6...dc!?

Đen chiếm không gian nên thuận lợi phát triển.

7.Ne5!? c5!?
8.dc Qc7

*8...Qd1.9. Bc5 Rd1 10. Nc3 +/ -
...............9.Ne4 Bc5 10. Nc3 !

@7...Nc6?! 8. Nc6 bc .9.Nc3 Rb8 10.Qa4 +/ - Bf2 11. Rf2 Qc4 12. Rf6 gf 13. Bh6 Nd7 14. Rc1 Qb4 15. Ne4 +-

@ 7.Qc2 a6 8. Qc4 b5 9. Qc2 Bb7 10. Bf4 ! Nd5 11. Nc3 Nf4 12. gf Qc8 13. Ne4 Nd7 14. Rfc1 +/=