- Cô kể bệnh cứ vanh vách rất đúng với triệu chứng học mà chúng tôi vẫn giảng cho sinh viên trường y. Cô cũng tự chẩn đoán sát sàn sạt với bệnh của mình, có khi không phải đi khám nữa, cứ ra hiệu thuốc mua thuốc dạ dày về uống là khỏi.

- Bác nói đùa hay giễu em đấy. Kiểu gì thì em vẫn ghi nhớ nằm lòng lời khuyên của bác sĩ, không bao giờ tự mua thuốc về uống mà không có chẩn đoán kê đơn của thầy thuốc. Hơn nữa, nhân đây còn muốn được bác nói cho biết về nguyên nhân, cơ chế bệnh lý, cách thức chữa trị phòng tránh để tự mình giữ gìn sức khỏe và chăm sóc cho cả gia đình.

- Sức khỏe trước hết là do chính mình giữ gìn bảo vệ và nâng cao cho mình, thầy thuốc chỉ là người tư vấn, chỉ dẫn. Nếu phung phí sức khỏe, sống bạt mạng không biết điều độ, kiềm chế thì dù giàu có đến đâu, kể cả ra nước ngoài để “mua” sức khỏe cũng không mang về dùng cả đời được. Hơn nữa, những chứng bệnh thông thường không đòi hỏi kỹ thuật chẩn đoán và điều trị cao siêu thì “nam dược trị nam nhân”, nam y trị nam nhân chắc chắn hiệu quả hơn chữa bệnh phải qua phiên dịch.

- Vậy, bác cho biết về cái đau thượng vị của em xem thế nào?

- Đau vùng thượng vị là triệu chứng thường gặp trong đau dạ dày, vị trí ở vùng hõm ức, còn gọi là vùng mỏ ác. Có thể đau xuyên ra cả vùng lưng nếu vị trí tổn thương là tá tràng. Đau kiểu âm ỉ khó chịu, khi khởi bệnh cơn đau liên quan đến bữa ăn, nếu bị ở dạ dày thường đau trước bữa ăn, đau khi đói, còn bị ở tá tràng sẽ đau sau khi ăn một vài tiếng đồng hồ.

- Thế là có những hai bệnh à?

- Chỉ khác ở vị trí: Hành tá tràng và tá tràng là đoạn ruột đầu tiên liên quan chặt chẽ về giải phẫu và sinh lý tiêu hóa với dạ dày, có cơ chế bệnh lý và cách điều trị giống nhau, nên các bác sĩ hay ghi chẩn đoán: HC DD-TT viết tắt của hội chứng dạ dày tá tràng.

- Nhưng em thấy bị đầy hơi, ậm ạch. Cứ tưởng do ăn uống gì lâu tiêu nên em uống thử Coca Cola, không thấy đỡ càng đầy hơi hơn. Lại nghe nhà em bảo uống tý rượu vang cho tiêu hóa tốt, càng đau hơn.

- Đoạn này phải phê bình cả cô lẫn chú vì uống liều, đoán mò, trong khi các thức đó cần phải kiêng khi đau dạ dày tá tràng.

Hiện giờ, những bệnh viêm loét dạ dày tá tràng ở nước ta đã giảm nhiều, bệnh viện ngoại khoa chẳng còn bệnh nhân mổ cắt 2/3 dạ dày như hồi chiến tranh bao cấp, duy nhất chỉ mổ khi có chẩn đoán ung thư dạ dày. Bệnh này vốn liên quan nhiều đến chế độ ăn uống và yếu tố thần kinh - tinh thần.

Đầu tiên, phải nhấn mạnh yếu tố ăn uống. Văn hóa ẩm thực xứ mình, ăn thì ngon miệng nhưng nguy cơ gây viêm cao, nhất là các gia vị, phụ gia trong tẩm ướp nấu nướng. Riềng, mẻ, mắm tôm, dấm bỗng, tiêu ớt, sa tế… là những thành phần gây lên men và kích thích niêm mạc tiêu hóa. 

Những thực phẩm giàu chất đạm, chất mỡ khó tiêu làm dạ dày và cả tá tràng quá tải. Trong thời tiết ấm và độ ẩm cao vào mùa xuân, các yếu tố cho vi khuẩn lên men sinh hơi càng thuận lợi nên dễ đau mùa này. Bữa ăn tốt nhất là sau 6 giờ phải được nhuyễn hóa tại dạ dày và đi tiếp xuống ruột; mọi lý do gây ứ đọng trong dạ dày quá 6 giờ đều dẫn đến viêm do vi khuẩn lên men sinh hơi gây chứng đau, ợ hơi. 

Cuộc sống khá giả lên, mọi thứ được cải thiện, bệnh dạ dày kinh điển giảm rõ rệt nhưng vẫn dai dẳng không tiệt hẳn do nhiều lý do.

Bệnh này, ai cũng có lúc bị do ăn uống thất thường, hoàn toàn có thể chữa khỏi; điều cần nhất là không nên để bị đau đi đau lại nhiều lần tránh nguy cơ dẫn đến viêm loét và ung thư.

Yếu tố thần kinh gây bệnh khi ăn uống không điều độ, kèm theo rượu bia nước giải khát có ga, hút thuốc lá lúc đói, uống cà phê, nước chè đặc, ăn chuối tiêu đu đủ chín lúc dạ dày rỗng… làm kích thích tăng tiết dịch vị, gây mất cân bằng giữa lớp màng nhầy bảo vệ niêm mạc và dịch dạ dày có nhiều acide clohydric dẫn đến viêm loét.

*Loét tá tràng - Bệnh không chừa ai