Chiếc chum men lam thời cuối Nguyên quý hiếm cao 32cm, vòng bụng 99cm (vỡ gần hết miệng).

Liên hệ: 036.909.1368

1. Thông tin hiện vật

Loại hình: chum hoa lam cỡ lớn, đồ chứa

Kích thước: cao khoảng 32 cm, vòng bụng khoảng 99 cm

Tình trạng: miệng vỡ khuyết một phần; hiện vật có dấu vết bám biển cũ, đã qua ngâm xử lý và làm sạch bớt hàu/cặn bám.

2. Hình dáng và trang trí

Hiện vật có dáng chum lớn, thân phình tròn, vai nở, cổ thấp, miệng mở vừa, chân đế thu gọn và loe nhẹ ra ngoài. Tổng thể tạo cảm giác của một đồ chứa thực dụng, thiên về công năng hơn là đồ bày trí đơn thuần.

Bề mặt phủ men trắng ngà ngả vàng, trên men trang trí hoa văn lam theo bố cục chia băng. Phần vai là dải hồi văn – vân mây cách điệu chạy vòng quanh thân. Phần bụng trang trí đồ án hoa lá thủy sinh, nổi bật với mô típ sen/súng kết hợp cành lá và thủy ba, thể hiện theo lối vẽ khoáng đạt, đậm nhạt không hoàn toàn đồng đều, tạo cảm giác già màu và cổ kính. Phần chân đế được nhấn bằng dải ô trang trí hồi văn/hình học, làm vững thêm bố cục tổng thể của thân chum.

Lòng chum phủ men xanh xám ngả lục, men xuống khá đều, bên trong còn thấy rõ các vòng chuốt tiện. Thành chum dày, cốt đanh, cầm nặng tay, phản ánh đây là loại gốm chứa lớn, được nung già và có độ bền cơ học cao.

3. Chất gốm, cốt và tình trạng bảo tồn

Qua phần miệng vỡ và các vị trí lộ cốt có thể nhận thấy xương gốm dày, sít và đanh. Đây là một đặc điểm quan trọng, cho thấy hiện vật thuộc loại gốm có tuổi và được nung ở nhiệt độ cao, không mang cảm giác của đồ muộn hoặc đồ phục chế non lửa.

Hiện vật có dấu hiệu từng ở trong môi trường nước/biển trong thời gian dài. Theo ghi nhận, trên thân và miệng chum từng có nhiều hàu bám, sau đó đã được ngâm và làm sạch bớt. Dấu vết biển còn lại ở miệng, thân và một số vị trí lộ cốt góp phần củng cố khả năng đây là đồ vớt biển hoặc từng tham gia dòng lưu thông thương mại đường biển.

4. Nhận định phong cách và niên đại

Về mặt phong cách, chum mang ngôn ngữ của gốm hoa lam thương mại giai đoạn sớm: thân lớn, đồ án hoa lá thủy sinh, dải vân mây ở vai, chân chia ô trang trí, lòng men xanh xám, cốt dày đanh. Đây là những yếu tố thường gặp ở nhóm đồ chứa hoặc hàng thương mại đi biển hơn là các dòng gốm bày trí muộn.

Căn cứ vào tổng thể dáng chum, chất cốt, men lòng, sắc lam và bố cục trang trí, hiện vật có cơ sở để xếp vào nhóm gốm chuyển tiếp cuối Nguyên – đầu Minh, thường được giới sưu tầm gọi theo cách quen là “Nguyên sót”. Cách gọi này nên hiểu theo nghĩa: hiện vật mang phong cách và kỹ thuật còn lưu dấu của gốm cuối thời Nguyên, nhưng đã bước sang giai đoạn chuyển tiếp sớm của đầu Minh, thay vì khẳng định cứng đây là một món “cuối Nguyên chuẩn” theo nghĩa hẹp.

5. Kết luận sơ bộ

Đây là một chiếc chum hoa lam cỡ lớn, hàng thương mại đi biển, có cốt dày đanh, men xanh xám, hoa văn thủy sinh vẽ lam theo lối cổ, đồng thời mang dấu vết của môi trường biển qua hàu bám và xâm thực bề mặt. Trên cơ sở các dấu hiệu hiện có, hiện vật có thể được nhận định thuộc giai đoạn cuối Nguyên – đầu Minh, thiên về nhóm “Nguyên sót”.

Chum hoa lam cỡ lớn, hàng thương mại đi biển; cốt dày đanh, men lòng xanh xám, thân trang trí hoa lá thủy sinh; niên đại dự kiến cuối Nguyên – đầu Minh, thiên về nhóm Nguyên sót.